کتاب جامعهشناسی سیاسی صلح، اثری درخشان از آقای دکتر مجتبی مقصودی (استاد دانشگاه و بنیانگذار انجمن علمی مطالعات صلح ایران) و آقای دکتر پرهام پوررمضان (دانشآموخته علوم سیاسی دانشگاه تهران) است که به ابعاد جامعهشناختی و سیاسی صلح میپردازد.
قسمتی از مقدمه نویسندگان:
در جهانی که هر روز با انبوهی از اخبار جنگ، خشونت، مهاجرتهای اجباری، شکافهای اجتماعی، رقابتهای ژئوپلیتیکی و بحرانهای هویتی روبهرو میشویم، سخن گفتن از «صلح» بیش از آنکه یک آرمان شاعرانه یا رؤیایی دستنیافتنی باشد، ضرورتی علمی، اجتماعی و سیاسی است. صلح نه صرفاً نقطه مقابل جنگ، بلکه وضعیتی پیچیده، پویا و چندبعدی است که در بستر روابط اجتماعی، ساختارهای قدرت، فرهنگ، اقتصاد، سیاست و کنشهای انسانی شکل میگیرد. از این منظر، صلح پدیدهای نیست که بتوان آن را تنها با امضای یک توافقنامه یا پایان یک درگیری نظامی محقق دانست؛ بلکه فرآیندی مستمر از بازسازی اعتماد، گسترش عدالت، تقویت سرمایه اجتماعی، توسعه نهادهای پاسخگو و ارتقای فرهنگ گفتوگو است.
از همین رو، مطالعه صلح، مستلزم عبور از برداشتهای تقلیلگرایانه و توجه به لایههای عمیقتر حیات اجتماعی است. هر جامعهای که در آن نابرابریهای ساختاری، تبعیض، حذف اجتماعی، گسست اعتماد عمومی یا ضعف نهادهای مدنی ریشه دوانده باشد، حتی اگر در ظاهر از جنگ و درگیری نظامی فاصله گرفته باشد، همچنان در معرض اشکال پنهان و آشکار خشونت قرار دارد. صلح پایدار، پیش از آنکه محصول توازن قدرت یا توافقهای سیاسی باشد، نتیجه شکلگیری نظمی اجتماعی است که در آن عدالت، مشارکت، قانونمداری، احترام به کرامت انسانی و پذیرش تنوع به ارزشهای بنیادین جامعه تبدیل شده باشند. از این منظر، صلح نه یک وضعیت ایستا، بلکه فرآیندی مستمر از یادگیری جمعی، گفتوگو، اصلاح نهادها و بازسازی مناسبات اجتماعی است.
در چنین بستری، جامعهشناسی سیاسی صلح میکوشد با نگاهی انتقادی و تحلیلی، پیوند میان ساختارهای قدرت، فرهنگ سیاسی، سرمایه اجتماعی، هویتهای جمعی و الگوهای حکمرانی را با امکان تحقق صلح بررسی کند. این حوزه علمی؛ بر آن است که نشان دهد چگونه کیفیت روابط میان دولت و جامعه، میزان اعتماد میان شهروندان، کارآمدی نهادهای عمومی و ظرفیت جامعه برای مدیریت مسالمتآمیز تعارضها، می تواند آینده صلح را رقم زند. از اینرو، پرداختن به مسئله صلح صرفاً واکنشی به بحرانها و منازعات نیست، بلکه تلاشی آگاهانه برای شناخت سازوکارهایی است که میتوانند زمینههای همزیستی، همبستگی و توسعهای پایدار را در سطوح ملی و جهانی فراهم آورند.
فهرست مطالب:
فصل یکم : درآمدی بر جامعهشناسی سیاسی صلح
فصل دوم: نظریههای کلاسیک جامعهشناختی و صلح
فصل سوم: نظریههای معاصر جامعهشناسی سیاسی صلح
فصل چهارم: دولت، حاکمیت و صلح
فصل پنجم: نابرابری، عدالت و خشونت ساختاری
فصل ششم: جنبشهای اجتماعی و کنشگری صلح
فصل هفتم: نهادسازی صلح و جامعه مدنی
فصل هشتم: سرمایه اجتماعی، اعتماد و فرهنگ صلح
فصل نهم: جهانیشدن، فراملیگرایی و صلح
فصل دهم: آیندهپژوهی صلح و روشهای تحقق آن
