کتاب رسالات، شامل پرونده تحصیلی جلال آلاحمد از ابتدایی تا مقطع دکتری به همراه چند مقاله تحقیقی و آکادمیک (تا کنون منتشر نشده و نیز سانسور نشده) از این نویسنده صاحبنام ایرانی است. این مجموعه توسط خواهرزاده ایشان جناب آقای محمدحسین دانایی گردآوری و تدوین شده است. همچنین در این کتاب یادداشت سابقاً منتشر نشده از سیمین دانشور که درباره زندگی و مرگ جلال نوشته شده است، آورده شده. در مجموع این کتاب یک سند تاریخی است که محتوای آن برای نخستین بار منتشر میشود.
از مقدمه کتاب:
جلال آلاحمد، یک شخصیت فرهنگیِ بهتماممعنا بود. نمایندهٔ نسلی که فرهنگ را خیلی مهم میدانست، همچون آوایی برای بیدارکردن جامعه، بعد شکافتن سقف فلک، بعد دگرگونسازی الگوی زیست اجتماعی و سرانجام، گشودن راهی به سوی سعادت و سربلندی، و نه وسیلهای برای سرگرمی و اشتغال و اشتهار. تمام زندگیاش را هم وقف فرهنگ کرده بود، در سفر و حضر، در کلاس درس و سخنرانی، در جلسات خانوادگی و مهمانیهای دوستانه، یا در محافل اهل قلم.
چون استعدادی در نوشتن داشت، لذا مینوشت تا به قول خودش “فریاد زمانهٔ خودش” باشد:
– مقاله مینوشت تا چشمهای بسته را باز کند،
– داستان مینوشت تا دلهای خسته و سنگشده را نرم و وجدانهای خفته را بیدار کند،
– تکنگاری یا مونوگرافی مینوشت تا فراموششدگان را دریابد و پیکرهٔ زخمخوردهٔ هویت ملی را از زیر چرخهای “تمدن ماشینی” بیرون بکشد،
– ترجمه میکرد تا فرهنگ جهانی را در چارچوب شرایط بومی، بازسازی کند و پلی باشد میان تفکر جهانی و روح ایرانی.
بر لبهٔ گسلهای دین، زبان، تاریخ، سیاست، تمدن، تجدد، روشنفکری و ادبیات ایستاد، بیآن که به هیچ کدام ازین گونهها فرو کاسته شود، و به همین دلیل است که دههها پس از مرگ، هنوز زنده است، زندهتر از بسیاری از شبهزندههایی که همراه با “خرخاکیها در جنازهاش به سوءظن مینگرند.” (پارهای از سرودهٔ احمد شاملو در سوگ جلال آلاحمد)
فهرست:
شرحِ حالِ آن ناکام (به قلم سیمین دانشور)
فصل یکم: مقدمات
کمی راجع به جلال آلاحمد
درباب ضرورتها و هدفها
شرح تحصیلات
تلاش عامدانه برای دکترنَشدن
مدرکگرایی به عنوان نماد بیریشگی فرهنگی
مروری بر یادداشتهای روزانه آلاحمد
فصل دوم: رسالات (به قلم جلال آلاحمد)
ابوريحان بیرونی خوارزمی
سورهٔ یوسف و ادبیات فارسی
گزارشی از وضع دبیرستانهای تهران
طرح اولیه: اَلفَ لیل
