شهامت تدریس؛ سفر به دنیای درون معلم، کتابی از پارکر جی. پالمر، نویسنده، فیلسوف و جامعهشناس آمریکایی است. پالمر که خود استاد دانشگاه است، تجربه خود را از بیش از سی سال تدریس در کلاسهای درس به رشته تحریر درآورده و این ایده را مطرح میکند که «تدریس قابل تقلیل به تکنیک نیست» بلکه «تدریس خوب از هویت و یکپارچگی درونی معلم» بیرون میآید. او معلمان را فرامیخواند که به امر آموزش و تدریس نه به عنوان فن یا علم بلکه به عنوان امری درونی و وجودی نگاه کنند که از عمیقترین لایههای وجودیِ انسان سرچشمه میگیرد. پالمر معلمان را به روبرو شدن با ترسهای درونی و بیرونیشان دعوت میکند زیرا معتقد است تدریس بیش از هر چیز به شهامت نیاز دارد. تنها معلمانی میتوانند بر ذهن و ضمیر دانشآموزان و دانشجویان خود اثر بگذارند که شهامت ایفای نقش معلمی را داشته باشند یعنی شهامت روبرو شدن با ترسها و تردیدها، شهامت روبرو شدن با درونیترین احساسات و باورها و نیز شهامت ارتباط برقرار کردن بین خود و شاگردان.
بخشی از مقدمه مترجم بر ویراست جدید کتاب
وقتی این اثر را ترجمه میکردم هرگز باور نداشتم که کتاب این چنین مورد توجه اهل نظر قرار گیرد. در مدتی کوتاه از انتشار آن، کتاب جای خودش را در بین معلمان و استادان دانشگاه و دانشجویان و پژوهشگران مطالعات آموزش باز کرد. در این پنج سال، شش نوبت چاپ و چهار هزار نسخه از آن خوانده شد. دهها نشست نقد و بررسی در حوزهٔ عمومی و فضای دانشگاهی برای بحث و گفتوگو پیرامون دیدگاههای این کتاب برگزار شد و استادان بنامی آن را مطالعه و به دیگران توصیه کردند. چندین مقاله در روزنامهها و نشریات در باب معرفی آن نوشته شد، در حلقههای مطالعه خوانده شد و همچنان در برخی دانشگاهها بهعنوان منبع مطالعاتی تدریس میشود. وقتی اینها را با پارکر پالمر در میان گذاشتم، باور نمیکرد کتابی که نویسندهای آمریکایی نوشته، آن سوی کرهٔ خاکی در کشور ایران، چنین مورد استقبال قرار گرفته باشد. این نشان میدهد که معلمان و استادان در همه جای جهان مسائل و دغدغههای مشترکی دارند و این آنها را به هم پیوند میزند.
خوشحالم که این کتاب رسالتش را با پیوند زدن آغاز کرد و همچنان ادامه میدهد؛ پیوند زدن معلمها به یکدیگر، پیوند زدن معلم و شاگرد به هم، و پیوند زدن هر دوی آنها به علم و جامعه و فرهنگ. این کتابی است که از دل برآمده و لاجرم بر دل هم مینشیند؛ اگر قلبهایمان را گشوده نگه داریم و شهامت معلم «بودن» را در خود بپروریم.
سرفصلهای کتاب عبارتند از:
پیشگفتار: شجاعت معلمی (نعمتالله فاضلی)
یادداشت: شهامت معلم بودن (مقصود فراستخواه)
سخن آغازین: تدریس از عمق وجود
فصل اول: قلب معلم؛ هویت و یکپارچگی در تدریس
فصل دوم: فرهنگ ترس؛ آموزش و پرورش و زندگی گسسته
فصل سوم: تمامیت پنهان؛ تناقض در یاددهی و یادگیری
فصل چهارم: شناخت در اجتماع؛ پیوند در پرتو ذات نهان
فصل پنجم: تدریس در اجتماع؛ آموزش سوژه محور
فصل ششم: یادگیری در اجتماع؛ گفتگوی همکاران
فصل هفتم: پایان گسستگی؛ تدریس از صمیم قلبی امیدوار
این کتاب دارای تأییدیه رشد (سامانه کنترل کیفیت منابع آموزشی و تربیتی مکتوب) از سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی است و با ترجمه خانم نوگل روحانی و با مقدمهای از دکتر نعمتالله فاضلی و یادداشتی از دکتر مقصود فراستخواه منتشر شده است.
