کتاب خیابانهای مهآلود؛ روایتی خودمردمنگارانه از فرهنگ امروز غرب، به قلم دکتر نعمتالله فاضلی
قسمتی از مقدمه نویسنده:
انسانشناسی فرهنگی، دانشی است که فرهنگ را با روش مردمنگاری و به صورت کلنگر، تفسیری و پدیدارشناسانه، تطبیقی و تاریخی با هدف شناخت معناها مطالعه میکند. در این کتاب، جامعه و فرهنگ غرب از منظر انسانشناسانه توصیف و تحلیل شده است. تلاش کردهام تا تمام مشاهدات و تجاربم را در بستر اجتماعی و زمینۀ فرهنگی آنها قرار دهم و تا حد ممکن معنای آنها را استنباط کنم. همچنین در هر جای ممکن به بررسی تاریخی پرداختهام و با «رویکردی فرایندی»، روند شکلگیری و تحول پدیدههای توصیفشده را بررسی کردهام. علاوه بر این، سعی کردهام به طور منظم مشاهداتم از غرب را با ایران مقایسه کنم. گمان میکنم بخشی از جذابیت کتاب حاضر برای خوانندۀ ایرانی همین ویژگی مقایسۀ بینفرهنگی آن باشد. تمام تلاشم را برای شناخت شباهتها و تفاوتهای میان فرهنگ امروز ایران و فرهنگ بریتانیا و دیگر کشورهای توصیفشده به کار بستهام.
در عین حال سعی کردهام تا نوعی ارزیابی انتقادی از موضوعاتی ارائه کنم که توصیف و تحلیل شده است. منظور از انتقادی در اینجا لزوماً اعتراض کردن یا ابراز مخالفت با چیزی نیست. رویکرد انتقادی در انسانشناسی به معنای تجزیه و تحلیل کردن و واکاوی نواقص، کاستیها و احیاناً تبعیضها و مناسبات نابرابر قدرت در موضوعات اجتماعی و فرهنگی است. خوانندۀ این گزارشها به روشنی رویکرد انتقادی مذکور را در تمام بخشها و گزارشهای کتاب میبیند.
گزارشهایی که در کتاب حاضر ارائه شدهاند با استفاده از روش خودمردمنگاری و مردمنگاریِ خودزندگینامهنوشت است. در فصل اول — «از تهران تا لندن» — با استفاده از روش شرححالنویسی، ضمن شرح چگونگی اعزام شدن، برخی ویژگیهای تلقی و تصور ایرانیان از غرب و بریتانیا را ارائه کردهام. همچنین در فصل سوم — «مردمنگاری یک بیماری و بیماری یک مردمنگار» — ضمن شرح دادن ماجرای بیماری و درمان آن در دوران اقامتم در لندن، تلاش کردهام به مقایسۀ نظام درمانی بریتانیا و ایران بپردازم و مباحث فرهنگی متعددی را در این زمینه بررسی کنم. سفرنامههایم به شهرهای مختلف بریتانیا، ایتالیا، اسکاتلند و امریکا نیز نوعی روایت شرححالنویسانه است. در این روایتها، ضمن ارائۀ انبوهی از اطلاعات و دانستنیها، تلاش کردهام به کمک مفاهیم و دیدگاههای انسانشناسانه و علوم اجتماعی، از «توصیف خام» یا «بیان ادیبانه»ی موضوعات فراتر بروم.
