سفر کوکوشکین، رمان تحسینشده هانس یوآخیم شِدلیش، نویسنده سرشناس آلمانی است که آقای کاوه عمادی آن را از زبان آلمانی به فارسی برگردانده است.
رمان «سفر کوکوشکین»، منتشرشده در سال ۲۰۱۰، از آثار مهم متأخر هانس یواخیم شِدلیش است. این رمان داستان فیودور کوکوشکین، مهاجر روس ۹۵ ساله، را روایت میکند که در جریان سفری دریایی، خاطرات زندگی طولانی و پرحادثهاش را مرور میکند. این روایت اغلب خندهدار از طبقه متوسط متین و ریاکار که هر شب برای شام در کشتی جمع میشوند، با خاطرات سفرهای متعدد کوکوشکین در سراسر اروپا در دوران جوانیاش به عنوان انقلابی و تبعیدی، آمیخته شده است. کوکوشکین که گمان میکند آخرین بار است که در اروپا سفر میکند، مکانهای مهم سفر زندگیاش را به یاد میآورد و بنابراین تاریخ شخصی اروپای قرن بیستم را روایت میکند: دوران پرآشوب، از ظهور بلشویسم و نازیسم تا سرکوب بهار پراگ. سفر دریایی آرام در اقیانوس در مقابل این خاطرات طوفانی قرار میگیرد. سرگذشت او با رویدادهای بزرگ قرن بیستم گره خورده است: انقلاب، تبعید، مهاجرت، خشونت سیاسی، از دستدادن وطن و مواجهه با خاطرههایی که هرگز بهتمامی از میان نمیروند.
در «سفر کوکوشکین»، شِدلیش بار دیگر نشان میدهد که چگونه میتوان سرگذشت فردی یک انسان را به تاریخ پرآشوب یک قرن پیوند زد. او بدون اغراق عاطفی و بدون زیادهگویی، زندگی یک تبعیدی سالخورده را به روایتی درباره حافظه، تنهایی، تاریخ و بهای زیستن در دورانهای پرآشوب تبدیل میکند. همین ویژگیها باعث شده است که این رمان برای علاقهمندان به ادبیات تبعید، رمان تاریخی، ادبیات آلمان و روایتهای مربوط به قرن بیستم اثری خواندنی و تأملبرانگیز باشد.
سفر کوکوشکین هم مفرح و هم مختصر است. یکی از جذابیتهای کتاب این است که تاریخ نه به زور خلاصه شده و نه سرسری از آن گذشته است. در سراسر این رمان جذاب، حس خویشتنداری وجود دارد و نیازی به توضیح بیشتر در مورد هیچ رویداد یا مکالمه خاصی نیست. خویشتنداری روایت، نگرش خود کوکوشکین را منعکس میکند. او اغلب نمیتواند، یا نمیخواهد، بیش از نگاهی گذرا به گذشتهاش داشته باشد.
هانس یواخیم شِدلیش برای آثار ادبی خود جوایز متعددی دریافت کرده است. از جمله مهمترین این جوایز میتوان به نشان یوهانس بوبروفسکی، جایزه هاینریش بل، جایزه کلایست و جایزه یادبود شیلر اشاره کرد. همچنین رمان «سفر کوکوشکین» در سال ۲۰۱۰ برنده جایزه بینالمللی کتاب کورینه در بخش ادبیات داستانی شد.
